کتاب نارنجی 2 جلدی (گزارش‌های سیاسی وزارت خارجه روسیه تزاری درباره انقلاب مشروطه ایران) 2 جلدی

کتاب نارنجی مجموعه‌ای دوجلدی است شامل گزارش‌های سیاسی وزارت خارجۀ روسیۀ تزاری دربارۀ انقلاب مشروطه که به زبان روسی در هفت دفتر به چاپ رسید. گزارش‌ها از زمان امضای فرمان مشروطیت (1906/1285) آغاز می‌شود و تا پنج سال بعد (1911/1290) ادامه دارد. مجلد اول مربوط به سه سال اول و مجلد دوم مربوط به دو سال آخر این بازۀ زمانی است. ترجمۀ فارسی این گزارش‌ها از روی متنی انجام شده است که در سال‌های 1911 تا 1912 در سنت‌پترزبورگ منتشر شد. چون طبق پروتکل سیاسی قرن نوزدهم بین دولت‌ها رنگ جلد این مجموعۀ استاد نارنجی بوده، از قدیم به نام کتاب نارنجی شهرت یافته است. این گزارش‌ها را مقامات مختلف وزارت خارجۀ روسیۀ تزاری، از وزیر و سفیر گرفته تا کنسول و مستشار، نوشته‌اند؛ لذا هم از حیث شناخت دقیق جزئیات وقایع این دورۀ مهم از تاریخ ایران ارزشمندند و هم از حیث آگاهی از نگاه و نیات کارگزاران همسایۀ خارجی قدرتمندی که همیشه به دخالت در امور ایران شهره بوده است.