هنر و نافلسفه (جستارهایی در ترانقد)

این کتاب مجموعه‌ای از بیست‌وچهار جستار در حوزه‌های سینما، هنرهای تجسمی، ادبیات، و فلسفه است و مفهومی را برجسته می‌کند که «ترانقد» نامیده می‌شود. میشل فوکو زمانی نقد را «فلسفه آینده» خوانده بود. ترانقد، با بهره‌گیری از مفهوم «تراگذاری» که فلیکس گتاری (فیلسوف و روانکاو فرانسوی) مطرح می‌کند، تعریف متفاوتی از رابطه فلسفه با عرصه‌های دیگر ارائه می‌دهد: «ترانقد، تداوم فلسفه با ابزارهای دیگر است». در این معنا، نوشتارهای کتاب تنها به‌دنبال نقدی فلسفی در عرصه‌های گوناگون نیستند، بلکه در پی پاسخ به این پرسش‌اند که چگونه می‌توان فلسفه را از طریق تمامی عرصه‌هایی که فلسفه نیستند («نافلسفه») بسط داد، یا برعکس، آن عرصه‌ها را به قلمرو فلسفه‌ورزی وارد کرد. این حرکت تراگذر، سبب جابه‌جایی مرزهای فکری می‌شود و «شرق و غرب اندیشگی» را از هویت‌های ثابت و پایدار معمول خود دور می‌سازد. بدین‌سان، ضابطه مشهور «خروج از فلسفه، اما با فلسفه» این‌بار صورت متمایزی به خود می‌گیرد: «تداوم فلسفه با نافلسفه». کتاب به آثاری از فیلم‌سازانی چون ژان_لوک گدار، لوئیس بونوئل، اریک رومر، و سهراب شهیدثالث؛ نقاشانی مانند ابوالقاسم سعیدی و مسعود عربشاهی؛ نویسندگان و شاعرانی چون کلاریس لیسپکتور و فروغ فرخزاد؛ روانکاوانی مانند ژاک لاکان و زیگموند فروید؛ و فیلسوفانی چون آنری برگسون، فردریش نیچه، ژیل دلوز، و فلیکس گتاری از زوایایی متفاوت می‌پردازد.