غریزه اجتماعی (چگونه همکاری جهان را شکل داد)

در ادامۀ سنت کتاب ژن خودخواه از ریچارد داوکینز، غریزۀ اجتماعی نگاهی عمیق و الهام‌بخش به ریشه‌های پنهان همکاری در فرگشت انسان دارد و نشان می‌دهد چرا همین ویژگی، کلید بقای آیندۀ ماست. زندگی، با همکاری آغاز شد. زندگی از رهگذر همکاری، گام‌به‌گام رشد کرد، مقیاسش بزرگ‌تر شد و به پیچیدگی رسید؛ از رشته‌های شناور مادۀ ژنتیکی گرفته تا دولت-ملت‌های امروزی. اما در دل این مسیر فرگشتی، همکاری خود یک معماست: چرا جانوری باید به دیگری کمک کند، وقتی انتخاب طبیعی صرفا برای بقای ژن‌های خودش را می‌خواهد؟ چرا میرکت‌ها از توله‌های هم‌نوعشان مراقبت می‌کنند؟ چرا برخی پرندگان بیابانی، تنها به یک جفت اجازۀ تولیدمثل می‌دهند؟ و چرا برخی ماهی‌ها، هم‌نوعان دیگر خود را به خاطر آسیب‌زدن به اعضای گونه‌های دیگر تنبیه می‌کنند؟ نیکولا رایهانی، زیست‌شناس و استاد روان‌شناسی فرگشتی، با زبانی روان و علمی، نشان می‌دهد که گونه‌هایی که بیشترین شباهت‌ را به رفتارهای همکاری‌آمیز ما دارند، برخلاف انتظار، اغلب نخستی‌سانان (مثل میمون‌ها) نیستند، لکه پرندگان، حشرات و ماهی‌ها هستند که در شاخه‌های بسیار دورتر از ما در درخت فرگشتی جای دارند. با شناخت چالش‌هایی که این جانوران با آن روبه‌رو هستند و راهکارهای تعاملی آن‌ها، می‌توانیم نگاهی اجمالی به چگونگی پیدایش همکاری انسانی بیندازیم. در این کتاب، خواهید دید چگونه انسان با بهره‌گیری از غرایز اجتماعی‌اش به شکارچی ماهر، عضو قابل‌اعتماد گروه، و در نهایت به موجودی یکتا در میان جانوران تبدیل شد. اگر بدانیم چگونه همکاری شکل گرفت، درخواهیم یافت که چه چیزی ما را چنین متمایز - و چنین موفق- کرده است.