شناسنامه اسفندیار منفردزاده (با بهره‌گیری از گفتگوهای اسفندیار منفردزاده با ناصر زراعتی هانی ظهیری و حسین عصاران) از قشلاق برلین تا ییلاق اوین دفتر دوم

من اصلا نمی‌دانم چطور ممکن است هنرمند به کاری مخالف با ایدئولوژی خود تن در دهد... نداشتن یک خط‌مشی فکری معین عقده‌ای را به وجود می‌آورد مشتمل بر بدبینی نسبت به همه‌چیز و میل به فرار از مسائل مهم زندگی اجتماعی و ماندن در دنیای کوچک تجربه‌های شخصی. به نظر من نباید هرگز کوشش در زمینه داشتن عقیده را فراموش کرد... نمی‌توان چشم‌بسته و گوش‌بسته و بدون داشتن هرگونه تفکر نسبت به آینده زندگی کرد...