شرح زندگانی من 2 (3 جلدی) تاریخ اجتماعی و اداری دوره قاجاریه از سلطنت مظفرالدین‌ شاه تا قرارداد وثوق‌الدوله با انگلیس

شرح زندگانی من؛ یا تاریخ اجتماعی و اداری دوره قاجاریه، خاطرات و سرگذشت عبدالله مستوفی (1255–1329 ش / 1876–1950 م)، از دولتمردان دوره‌ی قاجار و پهلوی اول است. عبدالله مستوفی در این کتاب در قالب شرح سرگذشت خود و نیاکانش، به دگرگونی‌های اجتماعی، سیاسی، فرهنگی، اقتصادی و اداری ایران روزگار قاجار (1210–1344 ق / 1795–1925 م) می‌پردازد. خانواده‌ی عبدالله مستوفی از جمله: میرزا اسماعیل مستوفی، پدربزرگش؛ میرزا نصرالله، پدرش؛ و میرزا محمود وزیر، برادرش از ارکان دیوان‌سالاری ایران روزگار قاجار بودند. او به‌عنوان آخرین دیوان‌سالار این دودمان، شرح رویدادهایی را که خود و خاندانش در پدید آمدن آنها شرکت داشتند، طی سال‌های 1321–1325 ش در 3 جلد نوشت و منتشر کرد. مطالب کتاب براساس دوره‌های پادشاهی پادشاهان قاجار تنظیم شده‌اند. جلد دوم که به رویدادهای زمان سلطنت مظفرالدین‌شاه تا قرارداد وثوق‌الدوله با انگلیس اختصاص دارد، شرح زندگانی مؤلف در پادشاهی مظفرالدین‌شاه، محمدعلی‌شاه و احمدشاه قاجار است. شرح زندگانی من زبانی ساده، روان و گزارش‌گونه دارد و سرشار از موارد و عناصر فرهنگ عامه چون امثال، واژگان و اصطلاحات گفتاری، حکایات و تمثیلات است. با این همه، برخی از اصطلاحات و ترکیبات آن ترجمه و گرته‌برداری از زبان‌های اروپایی، به‌ویژه زبان فرانسه و یا واژگان ساخته‌ی فرهنگستان اول است. حسب‌حال‌نویسی عبدالله مستوفی منبعی مفصل برای درک تحولات اجتماعی، فرهنگی و اداری ایران روزگار قاجار است و آن را می‌توان نوعی کار مردم‌نگاری دانست که براساس شنیده‌ها و مشاهدات عینی و حضور مؤلف در ابعاد مختلف زندگی مردم فراهم آمده است. برگرفته از مدخل «شرح زندگانی من» در دائرةالمعارف بزرگ اسلامی