فروید‌گرایی (نقدی مارکسیستی)

آموزه‌های روان‌کاوانه‌ی فروید در روسیه سال‌های اول سده‌ی بیستم، مانند هر‌جای دیگری در سرتاسر اروپا و آمریکا، جاذبه‌های شدیدی پدید آورد؛ و هیجان ناشی از آن، باز درست مانند هر جای دیگر، به جدال نیرو‌های موافق و مخالف انجامید. این روند با ظهور اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی نه متوقف شد نه رونق خودرا از دست داد. کتاب حاضر، که در سال 1927 انتشار یافته است، نخستین مواجهه‌ی جدی و نظام‌مند مارکسیسم درست‌آیین با آموزه‌ی روان‌کاوانه‌ی فرویدی به شمار می‌آید. لبه‌ی تیز انتقاد ولوشینف بدان‌سبب فروید‌گرایی را نشانه گرفت که انسان در آموزه‌ی روان‌کاوی از وجوه تاریخی و اجتماعی خود منتزع شده و به حیاتی بیولوژیک فروکاسته می‌شود. البته، این امر نه مشخصه‌ی این یا آن نظریه، بلکه حاکی از افول جهان‌نگری تمدنی است که اینک انسان‌ها را به زندان فردیت خویش فرا‌می‌خواند.