داستان پداگوژیکی

جایی که می‌شود با پری‌ها دوست شد. پیش از آنکه با بینش‌های ساده‌انگارانه و عوامانه‌ای مانند ((سر و ته یک کرباس)) و (( سگ زرد برادر شغال است)) آثار بزرگانی چون ماکارنکو و شولوخوف را، به صرف کار و زندگی در زمان استالین مظهر استالینیسم بدانیم و پیش از آنکه، به این بهانه، انقلاب اکتبر و هرگونه آرمان عدالتخواهی و سوسیالیسم را نفی کنیم، بهتر است نگاه دیگری به آثار و تفکر آن‌ها و تاثیرشان در کل زندگی انسان بیفکنیم. کنشگری ماکارنکو، خلاقیت هنری او و رمان پداگوژیکی فرسنگ‌ها با تصوری ساده‌انگارانه از کار حزبی و در خدمت حزب بودن فاصله دارد. همین خلاقیت و نافرمانی او از خشک اندیشان حزبی بی‌مایه بود که باعث شد از کار کناره گیری کند. اما این به معنای چشمپوشی از آرمان سوسیالیسم نبود.