نگاهی به اقتصاد سیاسی ایران از دهه 1340 تا 1395

چند و چون و چرایی دگرگونی های اقتصادی ایران در 50 سال گذشته، یکی از پرسش‌ها و نگرانی‌های بسیاری از کنشگران، نخبگان، برنامه‌ریزان و مدیران اقتصادی و سیاسی کشور است. پرسش از این رو که هنوز بسیاری به درستی نمی‌دانند که چه شده است که اقتصاد کشور در گذر 50 سال گذشته به شرایط ناخوشایند کنونی رسیده است. چه شده است که از سودای تبدیل شدن به ژاپن خاورمیانه، اکنون ناگزیر است با عربستان و امارات رقابت کند، و نه تنها ژاپن نشده که کره هم از آن پیشی گرفته است. نگرانی نیز از این رو که روشن نیست ایرانیان در آینده دور و نزدیک، در کدامین سپهر اقتصادی و چگونه زندگی خواهند کرد. در پاسخ به این پرسش، البته تاکنون کتاب‌ها و گفتارنامه (مقاله)های بسیاری از سوی دیگران نوشته شده است. اما به چند دلیل این نوشته‌ها کمتر توانسته است پاسخی بسنده در پی داشته باشد، و یا دست کم من چنین می‌پندارم. کهنه شدن داده‌ها، کهنگی پارادایم‌ها و پیش‌فرض‌های پژوهش و تحلیل، دستوری یا تبلغی بودن نوشته و مانند آن، می‌تواند بخشی از دلیل این ناکامی باشد.